1. USG ścięgien ręki – film zamiast zdjęcia

Wyobraź sobie, że możesz obejrzeć ścięgno w ruchu – jak ślizga się pod krążkami, jak napina się przy zginaniu palca, gdzie jest przerwane, a gdzie tylko naderwane. Właśnie to daje ultrasonografia wysokiej rozdzielczości w diagnostyce ścięgien ręki. I właśnie dlatego pierwsza sesja konferencji w Poznaniu (piątek, 8:30) poświęcona jest w całości ścięgnom.

Ścięgna zginaczy – diagnostyka w strefie „no man's land"

Strefa II ścięgien zginaczy – słynne „no man's land" – to obszar, w którym ścięgna zginacza powierzchownego i głębokiego biegną razem w ciasnym kanale osteowłóknistym pod krążkami. Uraz w tej strefie jest jednym z najtrudniejszych wyzwań chirurgii ręki. I właśnie tu POCUS pokazuje swoją siłę.

Sonda liniowa o wysokiej częstotliwości (14–18 MHz, a do oceny palców nawet sondy „hockey-stick" 14–33 MHz) pozwala uwidocznić strukturę włókienkową ścięgna, ocenić typ uszkodzenia – całkowite przerwanie czy częściowe naderwanie – oraz zmierzyć stopień retrakcji kikuta. Badania potwierdzają, że USG osiąga dokładność diagnostyczną powyżej 92% dla zerwań ścięgien zginaczy i 100% dla zerwań prostowników.

Ale prawdziwy game-changer to badanie dynamiczne. Chirurg prosi pacjenta o zgięcie i wyprostowanie palca, obserwując na ekranie, jak ścięgno ślizga się (lub nie ślizga) pod krążkami. Żadne inne badanie obrazowe tego nie pokaże – ani RTG, ani MRI w statycznym ujęciu.

Ścięgna prostowników – 6 przedziałów, 6 potencjalnych problemów

Grzbietowa strona nadgarstka to 6 przedziałów prostowników przebiegających pod retinaculum. POCUS pozwala ocenić każdy z nich osobno, wykrywając zapalenie pochewek ścięgnistych (tenosynovitis), naderwania i zerwania – np. ścięgna prostownika długiego kciuka (EPL) po złamaniu dalszego końca kości promieniowej.

W sesji konferencyjnej „Practical remarks on extensor tendons" z pewnością pojawi się pytanie o rolę USG w planowaniu operacji – i tu POCUS daje chirurgowi informację, której nie znajdzie w badaniu klinicznym: dokładną lokalizację uszkodzenia, stan otaczających tkanek i ewentualną obecność wysięku w pochewce.

Trigger finger – palec trzaskający pod lupą USG

Palec trzaskający (trigger finger) to jedna z najczęstszych patologii ręki. POCUS pozwala bezpośrednio uwidocznić pogrubienie krążka A1, ocenić poślizg ścięgna i zaplanować, czy wystarczy infiltracja, czy konieczna jest operacja. Badanie dynamiczne – pacjent zgina i prostuje palec pod kontrolą ultrasonografu – pokazuje moment „zatrzaskiwania" w czasie rzeczywistym. Ultrasonografia jest dziś uważana za preferowaną metodę obrazowania w diagnostyce trigger finger, właśnie dzięki możliwości skanowania funkcjonalnego.

2. WALANT + POCUS – rewolucja w znieczuleniu chirurgii ręki

Sobotnia sesja konferencji (10:30–11:30) nosi tytuł „How and why to introduce WALANT and ultrasound into daily practice" – i to jest sesja, na którą czekamy najbardziej. Dlaczego? Bo łączy dwa światy, które w Medica 91 znamy doskonale: ultrasonografię i praktykę kliniczną.

Czym jest WALANT?

WALANT (Wide Awake Local Anesthesia No Tourniquet) to technika znieczulenia miejscowego, w której pacjent jest w pełni przytomny, nie potrzebuje opaski uciskowej ani sedacji. Chirurg wstrzykuje roztwór lidokainy z adrenaliną w okolicę operowaną, co zapewnia znieczulenie i bezpole operacyjne jednocześnie. Pacjent jest budzony i współpracujący – może aktywnie ruszać palcami w trakcie zabiegu, co pozwala chirurgowi ocenić efekt naprawy ścięgna w czasie rzeczywistym.

To podejście zyskuje ogromną popularność na całym świecie. Dane z wieloośrodkowego rejestru MISSION obejmującego 900 pacjentów potwierdzają, że ponad 93% zabiegów w chirurgii ręki można wykonać techniką WALANT, ze średnim czasem powrotu do codziennych czynności wynoszącym zaledwie 3 dni. Oszczędności kosztów sięgają 70–85% w porównaniu ze znieczuleniem ogólnym.

Dlaczego WALANT potrzebuje POCUS?

Tu wchodzi ultrasonografia. WALANT pod kontrolą USG to następny poziom precyzji. Sonda liniowa pozwala chirurgowi lub anestezjologowi zobaczyć dokładnie, gdzie rozprzestrzenia się roztwór znieczulający – w tkance podskórnej i wokół nerwu. To szczególnie istotne przy:

Hydrodyssekcji nerwu pośrodkowego – w zespole cieśni nadgarstka ultrasonografia pozwala delikatnie oddzielić nerw od otaczających struktur płynem znieczulającym, unikając bezpośredniego kontaktu igły z nerwem. Badania potwierdzają, że USG-guided WALANT zmniejsza ból podczas podawania znieczulenia i zwiększa bezpieczeństwo pacjenta.

Blokadach dystalnych nerwów – celowane blokady nerwu pośrodkowego, łokciowego czy promieniowego pod kontrolą USG pozwalają na precyzyjne znieczulenie wybranego obszaru, zachowując funkcję reszty ręki. Pacjent współpracuje z chirurgiem, poruszając nieznieczulonymi palcami.

Uwolnieniu cieśni nadgarstka pod kontrolą USG – jednej z najczęstszych operacji chirurgii ręki. Wyniki wieloośrodkowego badania na 735 pacjentach we Włoszech potwierdzają bezpieczeństwo i skuteczność tej techniki, z nacięciem o średniej długości poniżej 5 mm.

3. Nerwy i mikrochirurgia – kiedy ultrasonograf zastępuje lupę

Piątkowa sesja popołudniowa (17:00–18:00) jest poświęcona nerwom i mikrochirurgii – replantacjom, płatom i postępom w chirurgii nerwów. I tu POCUS znowu ma swoje miejsce.

Mapowanie nerwów przed operacją

Ultrasonografia pozwala uwidocznić nerwy obwodowe jako struktury o charakterystycznym wzorze „plastra miodu" w przekroju poprzecznym. Przed operacją chirurg może ocenić ciągłość nerwu, wykryć neuroma, zmierzyć rozmiar ubytku i zaplanować strategię rekonstrukcji – czy potrzebny jest przeszczep nerwowy, czy wystarczy neuroliza.

Ocena perfuzji płatów

W sesji „Most useful flaps in the hand" POCUS może odegrać rolę w przedoperacyjnym mapowaniu naczyń zasilających płat. Color Doppler pozwala zidentyfikować i oznaczyć tętnicę perforującą, co zmniejsza ryzyko powikłań naczyniowych.

Replantacje – USG naczyń w trybie pilnym

Sesja „Replantations – where are we now" dotyczy jednego z najbardziej wymagających zabiegów chirurgii ręki. POCUS w trybie Color Doppler pozwala na szybką ocenę drożności naczyń i potwierdzenie przepływu po zespoleniu mikrochirurgicznym – bez konieczności wysyłania pacjenta na angiografię.

4. 4D CT, AI, druk 3D – chirurgia ręki przyszłości jest już tutaj

Piątkowa sesja „New technologies in hand surgery" (14:30–15:30) to przegląd technologii, które zmieniają oblicze chirurgii kończyny górnej. Każda z nich ma związek z diagnostyką obrazową – a więc i z naszym światem.

4D CT – ruch w czterech wymiarach

4D CT (tomografia komputerowa w czterech wymiarach) pozwala na dynamiczną ocenę kinematyki nadgarstka – kości nadgarstka można obserwować w ruchu, wykrywając niestabilności, które są niewidoczne na statycznych obrazach RTG czy klasycznego TK. To przełom w diagnostyce przewlekłych bólów nadgarstka. POCUS i 4D CT nie rywalizują – uzupełniają się: USG ocenia tkanki miękkie, 4D CT pokazuje dynamikę kostną.

Mixed reality i sztuczna inteligencja

Mixed reality (MR) przenosi trójwymiarowe modele anatomiczne pacjenta do pola widzenia chirurga – poprzez okulary holograficzne lekarz widzi „wnętrze" ręki nałożone na prawdziwą anatomię. AI wspomaga automatyczną segmentację obrazów, planowanie osteotomii korekcyjnych i analizę wyników leczenia. Algorytmy uczenia maszynowego potrafią już rozpoznawać patologie ścięgien na obrazach USG z dokładnością ekspercką.

Druk 3D – od modelu do sali operacyjnej

Czwartkowy precourse (19 marca) jest w całości poświęcony drukowi 3D w chirurgii ręki. Drukowane modele anatomiczne pacjenta pozwalają na dokładne planowanie osteotomii korekcyjnych w zrostach wadliwych (malunion). Instrumenty dedykowane pacjentowi (patient-specific instruments, PSI) wydrukowane w 3D prowadzą piłę chirurgiczną dokładnie w zaplanowanej płaszczyźnie cięcia. To przejście od „na oko" do precyzji na poziomie ułamków milimetra.

5. Urazy i złamania – POCUS jako pierwsze badanie w izbie przyjęć

Sobotnia sesja poranna (8:00–9:00) jest poświęcona urazom – złamaniom paliczków, urazom stawów PIP i specyficznym złamaniom dalszego końca kości promieniowej. Tu POCUS odgrywa coraz ważniejszą rolę jako badanie „pierwszego kontaktu".

Złamania kości łódeczkowatej – niewidoczne na RTG, widoczne w USG

Klasyczny dylemat izby przyjęć: pacjent po upadku na rękę, ból w tabakierce anatomicznej, RTG ujemne. Czy jest złamanie kości łódeczkowatej? POCUS pozwala wykryć nieregularności korówki kostnej i „step-off" w miejscu złamania – często zanim zmiana stanie się widoczna na zdjęciu rentgenowskim. To szybka, bezpromieniowa metoda przesiewowa, szczególnie cenna u młodych pacjentów.

Złamania awulsyjne i urazy stawów PIP

Ultrasonografia wykazuje 100% dokładność w wykrywaniu złamań awulsyjnych ręki – to dane z najnowszych badań walidacyjnych. W urazach stawów międzypaliczkowych bliższych (PIP), które są tematem sesji „PIPJ injuries", POCUS pozwala ocenić nie tylko komponent kostny, ale również uszkodzenie aparatu więzadłowego i ścięgnistego, co wpływa na wybór leczenia zachowawczego lub operacyjnego.

Kontrola repozycji w czasie rzeczywistym

Po nastawieniu złamania POCUS pozwala na natychmiastową ocenę ustawienia odłamów – bez konieczności wykonywania kolejnego RTG. To oszczędność czasu, promieniowania i stresu pacjenta.

6. XVIII Poznan Course – dlaczego Medica 91 tam będzie

XVIII International Poznan Course in Upper Extremity Surgery to konferencja, która od lat łączy chirurgów ręki, ortopedów, fizjoterapeutów i specjalistów diagnostyki obrazowej z całego świata. Tegoroczna edycja odbywa się 20–21 marca 2026 roku w Hotelu Andersia w Poznaniu, z precursem dotyczącym druku 3D dzień wcześniej.

Program, który łączy się z POCUS

Agenda konferencji to 3 dni intensywnej nauki, obejmujące sesje wykładowe, warsztaty praktyczne, prezentację posterów i sesje przypadków klinicznych. Z perspektywy Medica 91 szczególnie interesujące są sesje dotyczące ścięgien (piątek 8:30), nowych technologii (piątek 14:30), WALANT z ultrasonografią (sobota 10:30) oraz nerwów i mikrochirurgii (piątek 17:00). Każda z nich to punkt styku między chirurgią ręki a ultrasonografią przyłóżkową.

Czego szukamy?

Jedziemy do Poznania z konkretnym celem: zobaczyć, jak najlepsi chirurdzy ręki w Europie wykorzystują ultrasonografię w codziennej praktyce, jakie nowe zastosowania POCUS pojawiają się w chirurgii kończyny górnej i jak możemy przekazać tę wiedzę naszej społeczności edukacyjnej. Spodziewajcie się relacji na żywo, materiałów edukacyjnych i – mamy nadzieję – kilku niespodzianek.

Widzimy się w Poznaniu! 🤚

Najczęściej zadawane pytania